ایلهان عمر: آمریکایی‌ای که باید باشد؛ ترامپ: آمریکایی نوع نادرست
مایکل توماسکی
سردبیر «نیو ریپابلیک» و نویسنده کتاب «کشتن هیتلر کوچولو
کارزار رئیس‌جمهور علیه این نماینده کنگره از ایالت مینه‌سوتا و به‌طور کلی علیه آمریکایی‌های سومالیایی‌تبار قطعا نژادپرستانه است؛ و شاید بتوان گفت که فراتر از این حرف‌هاست.
در ۱۵ اکتبر ۱۹۶۹، عبدالرشید علی شرمارکه، رئیس‌جمهور سومالی، با گلوله یک ضارب کشته شد. از آن زمان به بعد، ناآرامی بر کشور سایه افکند. در آن زمان، مانند امروز، سومالی جایگاه چندانی در ذهن اکثر آمریکایی‌ها نداشت. شش روز بعد، یک شورای نظامی (خونتا) به رهبری محمد زیاد باره قدرت را در کشور به دست گرفت. او که گرایش‌های سوسیالیستی داشت، حکومتی با ایدئولوژی مارکسیستی-لنینیستی برقرار کرد و با اتحاد جماهیر شوروی هم‌پیمان شد. اما به‌مرور زمان، رابطه‌اش با مسکو رو به تیرگی نهاد. شوروی‌ها با حمله سومالی به اتیوپی در سال ۱۹۷۷ مخالف بودند و در نتیجه، تغییر موضع دادند.
به‌نوشته‌ی دیوید دی. لایتین، پژوهشگر برجسته حوزه سیاست تطبیقی، در مقاله‌ای که سال ۱۹۸۲ در نیویورک تایمز منتشر شد، واشنگتن کم‌کم به محمد زیاد باره علاقه‌مند شد. جیمی کارتر با احتیاط و تردید به او نزدیک شد، اما به گفته لایتین، «رونالد ریگان، رئیس‌جمهور وقت، با کنار گذاشتن احتیاط، در ماه مارس همان سال از محمد زیاد باره در واشنگتن استقبال گرمی به عمل آورد.» در آن دوران، کشورهای کوچکی همچون سومالی صرفا مهره‌هایی در صفحه شطرنج «جنگ سرد» بودند؛ صفحه‌ای که دولت ریگان با رویکردی به‌شدت تهاجمی، مهره‌هایش را در آن جابه‌جا می‌کرد.
تا اواخر دهه ۱۹۸۰، نارضایتی از محمد زیاد باره چنان بالا گرفت که گروه‌های شورشی درگیری با نیروهای دولتی را آغاز کردند و جنگ داخلی شعله‌ور شد. در اوایل دهه ۱۹۹۰، سومالی به یک «دولت شکست‌خورده» تبدیل شده بود. محمد زیاد باره به تبعید رفت و دولت‌های بعدی نیز نتوانستند دوباره انسجام و یکپارچگی را به این کشور بازگردانند. در همان دوران، سومالیایی‌ها به کنیا گریختند. یکی از آن پناهندگان، «نور عمر محمد» و فرزندش بود. تا سال ۱۹۹۵، آن‌ها موفق به دریافت پناهندگی از ایالات متحده آمریکا شدند و به این کشور آمدند.
امروز آن فرزند همان «ایلهان عمر»، نماینده دموکرات ایالت مینه‌سوتا در کنگره است؛ و دونالد ترامپ و اطرافیانش تمام تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا با دستاویز قرار دادن این مغایرتِ ادعایی، او را نه تنها از کنگره، بلکه از ایالات متحده‌ای که زمانی پذیرای او بود، اخراج کنند. اقدام دولت ترامپ علیه ایلهان عمر، عملی زننده و نفرت‌انگیز است. دلیل اصلی این فشارها آن است که او منتقدی بسیار صریح و سرسخت نسبت به ترامپ و جریان «ماگا» است. درست است که ایلهان عمر در کنار انتقادهایش از ترامپ، اظهاراتی داشته که بوی یهودستیزی می‌داد و شایسته محکومیت بود؛ اما در این کشور، این رای‌دهندگان هستند که تصمیم می‌گیرند آیا چنین اظهاراتی فرد را فاقد صلاحیت برای تصدی مقام می‌کند یا خیر. رأی‌دهندگانی که پس از سال ۲۰۱۸، سه بار دیگر نیز او را به کنگره فرستاده‌اند و اکنون نیز در آستانه تکرار این انتخاب هستند. و حالا ترامپ به دنبال راه‌های دیگری برای حذف اوست.
و البته در میان این رای‌دهندگان، شهروندانی از منطقه «سنت لوئیس پارک» نیز حضور دارند؛ منطقه‌ای با جمعیت یهودیِ قابل‌توجه.اگر قرار بود مخالفتی داخلی علیه ایلهان عمر شکل بگیرد، باید از همان‌جا برمی‌خاست. او ۷۰ درصد آرا را در «سنت لوئیس پارک» به دست آورده است.
اما بخشی از دلیل این ماجرا به این برمی‌گردد که «عمر» سومالیایی‌تبار است؛ یعنی زنی سیاه‌پوست، مسلمان و محجبه است. این مسائل را نمی‌توان با اعداد و ارقام سنجید، و البته ترامپ و سخنگویانش هرگز به نقش این عوامل در این نوع آزار و اذیت سیاسی اعتراف نخواهند کرد.
راستش، حالا که بیشتر فکر می‌کنم، می‌بینم که ترامپ حتی به نفرت خود از سومالیایی‌ها اذعان کرده است. از زمان فاش جزئیات کلاهبرداری از سیستم رفاه اجتماعی در جامعه سومالیایی‌های مینیاپولیس، ترامپ بی‌وقفه درباره آن صحبت کرده و مطلب نوشته و تلاش می‌کند تا این موضوع را به «عمر» ربط دهد. اما هیچ مدرکی دال بر وجود چنین ارتباطی وجود ندارد. درحالی که ترامپ «عمر» را «آشغال» خطاب کرد. و در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «نباید اجازه داد سومالیایی‌ها با کارهایی که انجام می‌دهند، قسر در بروند. آن‌ها شما را مردمی ضعیف و احمق می‌دانند. مینه‌سوتا، مقابله کن؛ مقابله کن! اگر نیاز باشد، دولت فدرال به یاری‌تان خواهد آمد.»
او چه نوع «مقابله‌ای» را به اهالی مینه‌سوتا پیشنهاد می‌کند؟ وقتی می‌گوید دولت فدرال «به یاری‌تان خواهد آمد»، دقیقا منظورش چیست؟ و آن «شما»یی که خطاب قرار می‌دهد، چه کسانی هستند؟
به گمانم منظور او این است که اگر برخی از اهالی «اصیل» مینه‌سوتا بخواهند خودشان تکلیف «سومالیایی‌ها» را روشن کنند، او نیروهای مسلح را برای پشتیبانی از آن‌ها اعزام خواهد کرد. اینکه آیا این رفتار فاشیستی است یا نه، به دیدگاه ناظر بستگی دارد. اما تنها به این نکته اشاره می‌کنم: در اول آوریل ۱۹۳۳، نازی‌ها فروشگاه‌ها و مراکز خرید یهودیان را تحریم کردند. نیروهای «پیراهن‌قهوه‌ای» هم پلاکاردهایی در دست داشتند که روی آن‌ها نوشته شده بود: «ای آلمانی‌ها، در برابر تبلیغات یهودیان که قصد سیاه‌نمایی دارند از خود دفاع کنید؛ فقط از فروشگاه‌های آلمانی خرید کنید!»
ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم. اما اگر تعدادی از اهالی مینه‌سوتا، همان اهالی «خوب، ناب، سفیدپوست و اصیل»، به محله «سدار-ریورساید» یا همان «موگادیشوی کوچک» در مینیاپولیس هجوم ببرند، دست به تیراندازی بزنند یا شیشه چند مغازه را بشکنند، چه می‌شود؟ ترامپ پیشاپیش متعهد شده است که دولت فدرال به «یاری» آن‌ها خواهد شتافت.
در این میان، وظیفه هر آمریکایی ضدفاشیست، این است که دست در دست او در اینجا بایستد. او در نتیجه یک زنجیره غم‌انگیز از وقایع که ایالات متحده با بازی رولت جنگ سرد به آغاز آن کمک کرد، در این کشور است. اما این کشور با استقبال از او جبران مافات کرد. و وقتی به اینجا رسید، به جای درخواست کمک‌های مالی تحصیلات خود را ادامه داد و به مجلس ایالتی مینه سوتا و در نهایت به مجلس نمایندگان ایالات متحده راه یافت.
اگر عمر جمهوری‌خواهی با نام خانوادگی شولتز بود، مطمئنا ترامپ به مردم دستور نمی‌داد که به خانه‌اش حمله کنند و بپرسند که در چه سالی متولد شده است. از نظر ترامپ او زن نوع اشتباه آمریکاست. ترامپ درست می‌گوید که انواع اشتباهی از آمریکایی‌ها وجود دارند. اما در مورد اینکه چه کسانی نوع اشتباه هستند اشتباه می‌کند.
